علی رضائیان عضو شورای عالی استانها و دبیر انجمن جامعه شناسی لرستان، در یادداشتی به مشاهدات و نکات خود از سفر به شهرستان سلسله استان لرستان پرداخته است.
به گزارش پایگاه اطلاع‌رسانی شورای عالی استانها، متن یادداشت بدین شرح است:
«سلسه؛ روایتی از میراث فرهنگی، طبیعت و توسعه»
به بهانه سفری نیم روزه به سلسله(الشتر)
علی رضائیان؛ دبیر انجمن جامعه شناسی لرستان و نماینده استان لرستان در شورای عالی استانها:
با سپاس از همراهان همدل انجمن جامعه شناسی لرستان و قدردانی ویژه از سرکار خانم ملکی‌صادقی فرماندار سلسله به‌خاطر نگاه جامع و رویکرد فرهنگی ایشان که زمینه این بازدید را فراهم نمودند؛ همچنین سپاسگزار همراهی جناب آقای صدر، بخشدار محترم بخش مرکزی و دهیار روستای نیازآباد هستیم.
بازدید نیم روزه از سازه معماری(حمام بیوگازی) روستای نیاز آباد و گردشی در منطقه توریستی سراب کهمان فارغ از ارزش‌های تاریخی و معماری، و یا پتانسیل های زیست محیطی ارزشمند، چند نکته مهم و قابل تأمل را پیش روی ما قرار داد:
۱. توسعه پایدار و مشارکت مردم؛ از ایده تا عمل
توجه به توسعه پایدار و مشارکت مردم در برنامه‌های توسعه دهه ۵۰، نکته‌ای اساسی و قابل تأمل است. با این حال، پرسش مهم اینجاست که چرا بسیاری از این برنامه‌ها تداوم و پایداری لازم را پیدا نکردند و چرا مشارکت مردم نتوانست به یک رویه پایدار در فرایند توسعه تبدیل شود؟ این موضوع خود می‌تواند به‌عنوان یک مسئله پژوهشی جدی مورد توجه و مطالعه قرار گیرد.
۲. هنر و معماری ایرانی مبنای توسعه ی پایدار
بر اساس اسناد و مطالب کتاب الشتر که به طرح توسعه رهنما پرداخته است، در آن برنامه توسعه ای از گروه‌های کارشناسی متنوع و متخصصانی از کشورهای مختلف استفاده شده بود. امااز سوی دیگر، بنا بر روایت کنشگران محلی و شواهد موجود در نمای معماری سازه، می‌توان تأثیر الگوهای معماری هنرمندان یزد و مناطق کویری را در آن مشاهده کرد. این شیوه معماری، علاوه بر ارزش زیبایی‌شناختی، دارای کارکرد اقلیمی نیز بوده و به خنک‌سازی فضای داخلی حمام کمک می‌کرده است.
۳. «رهاشدگی»؛ مسئله‌ای فراتر از فرسودگی یک بنا
رهاشدگی و بی‌توجهی به این سازه معماری که در زمان خود در منطقه کم‌نظیر بوده، مسئله‌ای نیست که بتوان به‌سادگی از کنار آن عبور کرد. فرسودگی یک بنا تنها به معنای از دست رفتن یک کالبد معماری نیست؛ بلکه می‌تواند به معنای از دست رفتن بخشی از حافظه تاریخی و سرمایه فرهنگی یک جامعه نیز باشد.
۴. ضرورت ثبت، مرمت و بازتعریف ظرفیت گردشگری روستا
این سازه معماری به‌عنوان بخشی از هویت محلی مردمان این دیار، شایسته توجه جدی مسئولان است. ثبت و مرمت آن می‌تواند نخستین گام برای حفظ این میراث باشد. پیشنهاد می‌شود روستای نیازآباد با توجه به این سازه، موقعیت جغرافیایی و دیگر ظرفیت‌های موجود، به‌عنوان یکی از روستاهای هدف گردشگری مورد توجه قرار گیرد.
چنین اقداماتی می‌تواند هم‌زمان به حفظ میراث معماری و تاریخی منطقه و توسعه گردشگری شهرستان کمک کند.
۵. سلسله؛ نگینی بر پهنه آب، زمین و فرهنگ ایران
سلسله به دلیل برخورداری از موقعیت جغرافیایی ممتاز، وفور منابع آب و سراب‌هایی همچون کهمان، امیر، هنام، چشمه‌برقی، سیاهپوش و دوآب و نیز زمین‌های غنی و حاصلخیز، از ظرفیت کم‌نظیری برای تبدیل‌شدن به یکی از قطب‌های کشاورزی، باغداری و به‌ویژه گردشگری کشور برخوردار است.
اما دریغا که بخش قابل توجهی از این مواهب طبیعی و فرهنگی هنوز به سرمایه‌ای برای رفاه مردم و توسعه منطقه تبدیل نشده است.
سلسله، به مثابه نگینی در میان منابع آب، زمین و میراث فرهنگی، ظرفیت آن را دارد که به یکی از مقاصد مهم گردشگری ایران تبدیل شود. این ظرفیت، اگر با برنامه‌ریزی علمی، سرمایه‌گذاری هدفمند و مشارکت مردم همراه شود، می‌تواند نه‌تنها اقتصاد محلی، بلکه تصویر گردشگری استان را نیز متحول کند.
۶. پیشنهاد به مدیریت ارشد استان و مسئولان شهرستان
پیشنهاد می‌شود مدیریت ارشد استان و مسئولان شهرستان سلسله، با برنامه‌ریزی برای برگزاری همایش‌های ملی و منطقه‌ای، نشست‌های علمی و تخصصی و رویدادهای معرفی ظرفیت‌های گردشگری سلسله، زمینه جلب توجه مدیران و سرمایه‌گذاران ملی را فراهم کنند.
این نشست‌ها می‌توانند فرصتی برای معرفی ظرفیت‌های تاریخی، فرهنگی، طبیعی و گردشگری منطقه و همچنین بسترسازی برای جذب سرمایه‌گذاری در صنعت گردشگری باشند.
بازدیدهای دوره ای از مناطق گردشگری فرصتی برای بازخوانی هویت و پرداختن به موضوعات و مسائل زندگی روزمره مردم است.
این نوع کنشگری انجمن جامعه شناسی لرستان شایسته تحسین است.
